Gãy cổ xương đùi

GÃY CỔ XƯƠNG ĐÙI (HIP FRACTURES)

Cổ xương đùi

Gãy cổ xương đùi là một căn bệnh điển hình khi dân số già đi. Mặc dù phần lớn các bệnh nhân bị gãy cổ xương đùi cuối cùng họ cũng hồi phục hầu hết các chức năng hoạt động, nhưng khi một bệnh nhân lớn tuổi bị gãy cổ xương đùi cũng có nghĩa là họ đã vĩnh viễn mất độc lập. Hiện nay, điều trị ngoại khoa giúp các bệnh nhân bị gãy cổ xương đùi có thể hoạt động lại bình thường, Tuy nhiên, gãy cổ xương đùi vẫn là một căn bệnh nghiêm trọng có thể dẫn đến những biến chứng đe dọa đến tính mạng.
Hầu hết gãy cổ xương đùi gây đau ở vùng cổ xương đùi và làm cho chân có cổ xương bị gãy không cử động được. Ở một số bệnh nhân, cổ xương đùi và chân bị lật ra phía ngoài ở một tư thế bất thường, hoặc phần chân phía dưới cổ xương đùi bị gãy có thể ngắn hơn chân còn lại. Gãy cổ xương đùi có thể được chẩn đoán bằng cách chụp X-quang, chụp cắt lớp CT hoặc chụp MRI. Hầu hết gãy cổ xương đùi xảy ra ở phần trên của cổ xương đùi (h 1), ngay dưới phần đầu của cổ xương đùi là đầu xương có dạng hình tròn như quả bóng, hay ở vùng mấu ngay phía trên xương đùi (h 2). Khi cổ xương đùi bị gãy, xương có thể bị nứt, vỡ, có thể còn nằm yên tại chỗ không bị lệch đi (h 3), hoặc phần đầu xương gãy bị lệch khỏi vị trí (h 4). Trong hầu hết các ca gãy cổ xương đùi, phẫu thuật là cách để chỉnh xương gãy. Phần xương bị gãy có thể nối lại với nhau bằng ốc vít hay bằng một miếng kim loại (h 5), hoặc thay thế phần xương bị gãy bằng một mảnh giả bằng kim loại, hoặc thay thế phần trên của cổ xương đùi bằng một khớp nhân tạo (thay hoàn toàn cổ xương đùi) (h 6)

Hầu như luôn luôn tránh được gãy cổ xương đùi nếu người lớn tuổi biết cách giữ xương chắc khỏe và áp dụng các biện pháp phòng ngừa té ngã thông qua môt số quy tắc đơn giản.
Vấn đề đang gia tăng ở người cao tuổi
Gãy cổ xương đùi là bệnh khá phổ biến ở những người lớn tuổi, và khi dân số Hoa Kỳ già đi, người ta dự đoán rằng căn bệnh này có thể trở thành một vấn đề lớn hơn trong những năm săp tới. 90% trong khoảng 300,000 bệnh nhân bị gãy cổ xương đùi ở Hoa Kỳ hàng năm ở độ tuổi trên 60, và chi phí điều trị hàng năm cho các bệnh nhân này lên đến hàng tỷ đô la.
Các bệnh nhân có nguy cơ
Nguyên nhân chủ yếu của gãy cổ xưng đùi là do chấn thương cổ xương đùi. Đối với người trẻ tuổi, gãy cổ xương đùi có thể do tai nạn giao thông hoặc chấn thương thể thao. Đối với người lớn tuổi, nguyên nhân chính là do té ngã. Nhưng nếu xương giòn, cổ xương đùi có thể bị gãy mà không hề có chấn thương nào trong quá trình hoạt động hàng ngày. Do đó, một trong những nguy cơ lớn nhất gây gãy cổ xương đùi là do tuổi già, tuổi càng cao thì cơ xương càng yếu, thăng bằng kém, và mật độ xương suy yếu (loãng xương). Do phụ nữ có nguy cơ bị loãng xương cao hơn khi về già, nên có nguy cơ bị gãy cổ xương đùi cao gấp 2 đến 3 lần so với đàn ông. Có một số thuốc như corticosteroid dùng dài hạn có thể gây yếu xương; các loại thuốc khác như thuốc an thần hoặc thuốc hạ huyết áp gây rối loạn cân bằng. Bệnh nhân mắc các chứng bệnh như viêm khớp, bệnh Parkinson, bệnh sa sút trí tuệ thì dễ bị té ngã và tăng nguy cơ gãy cổ xương đùi
Các dấu hiệu và triệu chứng
Triệu chứng phổ biến nhất của gãy cổ xương đùi là đau vùng cổ xương đùi, gây khó khăn khi cử đông cổ xương đùi bị gãy. Có thể có những dấu hiệu của chấn thương như bị sưng hoặc bầm tím quanh vùng cổ xương đùi. Có thể gây xuất huyết ở các mô nếu các xương gãy làm tổn thương mạch máu bất kỳ. Chân của bên bị gãy cổ xương đùi có thể ngắn hơn chân còn lại, hoặc có thể bị xoay ra ngoài thay vì duỗi thẳng ra. Trong một vài trường hợp, có thể có những cơn đau nhẹ như vậy do bị gãy cổ xương đùi nhưng bệnh nhân lại không hề nhận ra mà chỉ có cảm giác đau ở vùng hông hoặc vùng xương chậu. Có thể chụp X-quang, chụp cắt lớp CT, hoặc chụp MRI để chẩn đoán kết hợp với kiểm tra sức khỏe và xem xét tiền sử bệnh toàn diện.
Điều trị
Hầu hết các ca gãy cổ xương đùi đều được điều trị bằng phẫu thuật. Đối với những bệnh nhân không phải cấp cứu hay không phải là đối tượng thích hợp để được phẫu thuật thi có thể điều trị bằng cách kéo giãn các xương bị gãy nếu thích hợp. Nếu tiến hành phẫu thuật, cần có giai đoạn phục hồi chức năng bằng khung đi bộ hoặc các trợ giúp tương tự. Qúa trình p hục hồi cổ xương đùi bị gãy diễn ra khá chậm, có thể mất nhiều tháng và phụ thuộc vào dạng gãy xương và sức khỏe của bệnh nhân trước khi chấn thương. Nhiều bệnh nhân bị gãy cổ xương đùi cần tạm thời ở lại trung tâm phục hồi chức năng hay nhà điều dưỡng trước khi họ có thể quay trỏ lại hoạt động bình thường. Gãy cổ xương đùi là một bênh nghiêm trọng và có thể gây ra các biến chứng như rối loạn, trầm cảm, tăng/giảm huyết áp, mất cân bằng điện giải, nhiễm trùng, huyết khối, và nghẽn mạch phổi. Cần chú ý các tác phụ từ thuốc giảm đau gây ra như buồn ngủ, buồn nôn và táo bón, vì đối với người lốn tuổi nó có thể trở thành vấn đề nghiêm trọng.
Phòng ngừa
Giữ xương chắc khỏe là cách để phòng tránh gãy cổ xương đùi. Phụ nữ trong thời kỳ mãn kinh nên kiểm tra mật độ xương để xác định nếu họ cần điều trị để đẩy lùi hay phòng ngừa loãng xương. Bổ sung canxi và vitamin D, tập thể dục và sử dụng thuốc giúp tái tạo cấu trúc xương yếu (bisphosphonates (alendronate), raloxifene, và calcitonin) là những bước hiệu quả để phòng ngừa gãy cổ xương đùi trong tương lai đối với cả đàn ông và phụ nữ. Tránh bị té ngã cũng là điều quan trọng vì ngã là nguyên nhân chủ yếu gây gãy cổ xương đùi. Cần loại bỏ các tấm thảm (có thể gây trượt), gắn tay vịn tại các bậc lên xuống quanh nhà, và duy trì đèn sáng (đặc biệt vào buổi tối) là những cách đơn giản để tránh bị té ngã. Một số bệnh nhân được tư vấn mang dụng cụ bảo vệ cổ xương đùi cả ngày, đây là những miếng đệm mềm được mặc dưới lớp quần áo để bảo vệ tránh bị gãy xương về sau.
(Nguồn http://www.uspharmacist.com/content/ta/245/c/11151/)

Scroll to Top